Stemmingen en koersen op de politieke markt

maandag 15 mei 2017

Feyenoord en de pechgeneratie



Feyenoord heeft momenteel veel vrienden

Feyenoord is kampioen geworden. Als je wint heb je opeens veel meer vrienden dan voorheen. Van banketbakker tot politicus, iedereen wil meeliften. En ondergetekende is natuurlijk geen uitzondering. Het is vanzelfsprekend prachtig dat de underdog ook eens een keertje wint. En het is ook prachtig als een gemeenschapsgevoel dat langzaam is afgebroken in onze maatschappij weer eens een keertje beleefd kan worden, al is het maar in de voetbalbubble. Maurice de Hond heeft (voor de kampioenswedstrijd) uitgezocht dat 20% van de voetballiefhebbers aanhanger van Feyenoord is en dat 29% tot de achterban van Ajax behoort. Kiezers van CDA, PvdA en D66 hoopten het meest dat Feyenoord kampioen zou worden, VVD'ers waren voor Ajax.
Underdogs

Dit beeld komt deels overeen met onderzoeken uit de verkiezingstijd waaruit bleek dat de oude links-rechts tegenstelling in de prullenbak kan. De tweedeling loopt tegenwoordig meer tussen de groepen die zich optimistisch tot de (potentiële) winnaars van de “struggle for survival” willen rekenen en zij die zichzelf meer in de slachtofferrol zien en dus pessimistischer zijn. In die zin is de overwinning van Feyenoord een geweldige opsteker voor de mensen die zich aan de kant bevinden waar de klappen vallen. De underdog die eindelijke eens een keertje wint. Dat verklaart ook veel van de enorme emoties die loskwamen bij het kampioenschap van Feyenoord. Het kampioenschap is ook een prima opsteker voor de “pechgeneratie”, een nieuw woord dat vandaag de krantenkoppen siert.


Pechgeneratie

De term heeft betrekking op de oudere werkzoekenden die op grond van pure leeftijdsdiscriminatie achterin de rij staan en nooit aan de beurt komen bij de selectie van kandidaten voor vacatures. Het is dezelfde groep die systematisch gedumpt wordt waar dat om bedrijfseconomische redenen aantrekkelijk lijkt. Die pechgeneratie is soms vroeger nog hippie geweest. In die tijd kon je nog op vakantie naar Afghanistan en probeerde je met z’n allen een betere wereld te realiseren. Nou dat is allemaal net als het roken echt voorbij. Inmiddels hebben we kennis gemaakt met het roofkapitalisme, de bonuscultuur, het ultieme graaien in de (semi-)overheidssfeer en de dikke ik. De belastingbetaler heeft alle rekeningen van de speculanten betaald.

Gemeenschapsgevoel

En de bankdirecteuren gaan inmiddels gewoon op snoepreis naar de Noordpool om ons vervolgens vermanend en moralistisch toe te spreken over de klimaatproblemen. De vakbonden stellen niets meer voor en de sociaaldemocraten hebben gemene zaak gemaakt met de neo-liberalen. Onder het motto dat de markt alles prima regelt hebben we cruciale overheidstaken van veiligheid en openbaar vervoer tot zorg en integratie afgestoten naar bedrijven omdat dat per definitie goedkoper en ook beter zou zijn. De uitkeringen zijn gekort want die maken mensen lui. En de arbeidsmigranten hebben we tegelijkertijd naar binnen gehaald omdat dit voor de werkgevers goed uitkomt. We pakken de centjes van ouderen af, gewoon omdat dit kan en omdat dit een makke groep is. Een ongebreidelde immigrantenstroom wil men liever niet reguleren want dat zou racistisch of fascistisch zijn of iets dergelijks. Wat doet dat allemaal met mensen die aan de kant zitten waar de klappen vallen als straks de euforie over Feyenoord weer is uitgedoofd ? En wat doet dat met het gemeenschapsgevoel ? Dat is de cement in onze samenleving.

Zelfbeeld

De technologische revolutie die voor de deur staat maakt de zaak voor de onderkant en vooral ook voor de middengroepen in de samenleving alleen maar dreigender. Willem Vermeend en Rick van der Ploeg schetsen hier het perspectief en de oplossingsrichting. De reactie op dat perspectief hangt een beetje af aan welke kant van de scheidslijn je zit. Of beter gezegd dat hangt van je zelfbeeld af. 


Mensen gaan de problemen pas zien en pas echt doorkrijgen als ze het aan de lijve ervaren. Tot dat moment worden de problemen weggeduwd, ontkend of uitsluitend van toepassing op de buurman verklaard. Maar op een gegeven moment helpt dat niet meer en mensen die weinig meer te verliezen hebben doen vervolgens rare dingen. Ze kozen bijvoorbeeld voor Hitler of Trump. Ook mensen die bang gemaakt of mentaal vergiftigd zijn, of die zich niet kunnen of willen onttrekken aan groepsdruk in de bubble waarin ze verkeren, kunnen raar uit de hoek komen. Voetbalvandalisme of met vlaggen zwaaien kan van kwaad naar erger gaan. Democratie is een kwetsbaar en kostbaar kasplantje dat zichzelf kan vernietigen.

De elite heeft de sleutel in handen

De grote mainstream politieke partijen en hun vazallen in de media en in de instituties, van VNO en FNV tot CBS en CPB, hebben hier een grote verantwoordelijkheid. De kabinetsformatie is dus een belangrijk proces. Ik zeg: laat 50PLUS leuk meeformeren dan kunnen we vervolgens onze programma-adviseur Willem Vermeend de hierboven geciteerde column van hem laten uitvoeren. Naar mate de tweedeling in de maatschappij, langs welke scheidslijnen je die ook trekt (inkomen, vermogen, zeggenschap, kansen op werk, gezondheid, scholing, etc.) toeneemt, zal de kans dat de democratie implodeert ook toenemen. Datzelfde gevaar loopt de EU.Vooruit voor Rick van der Ploeg hebben we ook nog wel een plekje in het nieuwe (zaken)kabinet met steun van 50PLUS.

Een voorlopige buffer voor het imploderen van onze instituties vormt het gegeven dat mensen niet graag toegeven aan het zelfbeeld van een “deplorable” en ook nog steeds een zekere mate van fatsoen willen hooghouden. Dat heeft Le Pen deze keer nog uit het Élysée gehouden. Maar als de onderliggende problemen van ongelijkheid niet worden opgelost dan is straks ook dat laatste hek van de dam. En als de dijk doorbreekt kan zelfs multimiljonair Dirk Kuijt uit Noordwijk ons niet meer redden.



Geen opmerkingen:

Een reactie posten