50PLUS komt met plan om woningproductie te vergroten

Grootscheepse sloop en nieuwbouw in naoorlogse flatwijken is een oplossing voor meerdere kwalen

Zoals in de vorige blog aangekondigd hier nog wat nadere uitleg over het Deltaplan Naoorlogse Flatwijken. Ik beschouw dat even als een werktitel voor het idee. In feite is het een moderne vorm van stadsvernieuwing, een activiteit die de overheid in de vorige eeuw ook al heeft gepraktiseerd. Het gaat alleen nu minder om krotopruiming. Het doel is in één geïntegreerde aanpak aan meerdere doelstellingen tegelijk te werken. Het gaat niet alleen om uitbreiding van de woningvoorraad. Het doel is ook om het aanbod beter toe te snijden op wat de vraag is. En daarnaast kunnen er nog een paar andere beleidsdoelen worden meegenomen. Dat heet meekoppelen in beleidsjargon.

 

Woningnood: tekort en mismatch

Er is in Nederland niet alleen een tekort aan huizen, maar er is ook sprake van een mismatch tussen wensen van woningzoekenden en wat er beschikbaar is en komt aan woningen. Dat geldt zowel voor de koop- als de huursector. Er is grote behoefte aan relatief kleine woningen voor een- en tweepersoonshuishoudens die levensloopbestendig zijn en uiteraard ook betaalbaar. Die woningen moeten zowel geschikt zijn voor starters als voor ouderen. Doorstroming van ouderen uit gezinswoningen naar beter geschikte woningen komt onvoldoende tot stand omdat er onvoldoende betaalbaar en geschikt aanbod is.

Er zijn geen makkelijke locaties meer

Er zijn in Nederland nauwelijks nog “makkelijke” locaties te vinden waarop grootschalig gebouwd kan worden. Dat geldt zowel voor binnenstedelijke als voor uitleglocaties buiten de stad. Veelal zijn de gronden in handen van beleggers wat complicaties met zich meebrengt. Als de financiële opbrengst centraal staat[1] heeft dat veelal consequenties voor de kwaliteit van de wijk en/of het soort woningen dat gebouwd gaat worden. Uitleglocaties vergen enorme investeringen in wegenaanleg en Openbaar Vervoer om de woonwijken bereikbaar te maken. Daarnaast is allerlei dure infrastructuur nodig, bijvoorbeeld voor parkeren of groen, of ten behoeve van recreatie- en sportvoorzieningen voor de bewoners. Verder ondervindt woningbouw grote concurrentie van andere ruimte vragende activiteiten zoals bedrijvigheid of windturbines.

Het ei van Columbus

Om die reden komt 50PLUS met het plan om woningen in naoorlogse flatwijken, voor zover die aan het einde van hun levensduur komen, grootscheeps te slopen en te vervangen door moderne nieuwbouw. Hierbij gelden tenminste twee eisen: er moeten meer woningen terugkomen dan er aanwezig waren en de nieuwe woningen moeten energieneutraal worden. Het grote voordeel van deze locaties is dat de grond reeds in het bezit is van corporaties en woningeigenaren. Met hen kan prima zaken worden gedaan indien het Rijk bereid is te investeren in deze nieuwe vorm van stadsvernieuwing. De overheid kan hier meerdere beleidsdoelen aan elkaar koppelen en dus ook beschikbare gelden uit andere beleidssectoren inzetten. In principe is het bijvoorbeeld verstandiger om in het kader van de energietransitie oudbouw te vervangen door energieneutrale nieuwbouw dan allerlei kunstgrepen uit te halen om bestaande woningen in oudere wijken van het aardgas af te halen. Voor ouderen is het van groot belang dat ze kunnen terugkeren naar hun eigen wijk waar alle voorzieningen, zoals openbaar vervoer en winkels, al aanwezig zijn. Dit plan biedt bovendien vanwege het grootschalige karakter allerlei mogelijkheden om de stedenbouwkundige opzet van wijken te vernieuwen of om aan sociale innovatie te doen. En uiteraard gaan we circulair bouwen.

50PLUS zegt doen !

50PLUS ziet dit plan als een ideale klus voor een minister of staatssecretaris van een nieuw op te richten ministerie van Ruimte & Wonen. In onze ogen is dit een fraaie aanvulling op het bouwen op uitleglocaties, dat in onze ogen op beperkte schaal op daarvoor geschikte landbouwgronden zou kunnen plaatsvinden. Verdichting in bestaande wijken is heel goed mogelijk als je er voor kiest om meer kleine woningen terug te bouwen dan er voorheen waren. Bovendien moet je de kansen grijpen om de stedenbouwkundige structuur van wijken aan te passen. Als je er voor zorgt dat auto’s minder op straat geparkeerd worden maar ondergronds komt er meer bouwgrond beschikbaar, of kun je wijken vergroenen. Op plekken waar dat kan is het soms mogelijk om meer de hoogte in te gaan.

Investeren in de toekomst

Kortom er is van alles mogelijk. Dit is geen potverteren maar investeren in de toekomst. En dus is het ook verantwoord dat de rijksoverheid er flink wat geld in steekt. Dat is in ieders belang en met name voor de mensen van morgen. Het is ook een efficiënte manier van het besteden van overheidsmiddelen. Het dient doelen van volkshuisvesting en draagt tegelijkertijd bij aan de energietransitie. Slimme herstructurering van wijken kan bijdragen aan het terugdringen van segregatie en het voorkomen van toekomstige getto's. Het plan gaat zuinig om met schaarse grond en het zou best wel eens goedkoper en maatschappelijk gezien aantrekkelijker kunnen zijn dan bouwen in de wei.

Jaap Haasnoot
kandidaat Kamerlid 50PLUS

---

[1] Dat geldt zelfs voor het Rijk die op de eigen grond van het voormalig Vliegkamp Valkenburg bijvoorbeeld 5600 woningen bouwt, waarvan 64% zo duur wordt als de markt toelaat, en waarbij slechts 20% in de sociale huur wordt gerealiseerd.

 

50PLUS komt met plan om woningnood aan te pakken

Regels zijn regels

Onlangs kwam ik in een lokale krant een stukje tegen van iemand die in de bouwwereld zit. Hij schreef over alle belemmeringen die je tegenkomt als je iets wil bouwen. Dat is natuurlijk ook hemeltergend.

 

Ik weet dat de initiatiefnemers voor een Knarrenhof in mijn woonplaats al jaren bezig zijn om een voormalige school omgebouwd te krijgen voor woondoeleinden. Waarom lukt zoiets nou niet vraag je je af. Ik was zelf even betrokken bij een voormalig defensie complex ergens net buiten de bebouwde kom in het landelijk gebied. Hier was er een initiatief om een aantal gebouwen om te bouwen ten behoeve van seniorenhuisvesting. Het ging niet door want het bestemmingsplan laat het niet toe. Ook een leuk woonprojectje voor gehandicapten ging in de dorpskern niet door omdat er niet aan de eisen van het bestemmingsplan kon worden voldaan.

Regels hebben een nut en noodzaak

De oplossing is niet om alle regels rigoureus over boord te gooien. Dat gaat trouwens ook niet lukken. Auto’s nemen nu eenmaal (openbare) ruimte in beslag, en dus is er een parkeernorm. Met een soepele interpretatie van deze parkeernorm werd er in mijn omgeving een voormalige disco omgebouwd tot appartementen. Meteen liep het wijkje daarachter vol met auto’s waardoor de bewoners er een probleem bij kregen. Daarvoor is men zelfs naar de rechter gegaan. Regels zijn er dus omdat er meestal een nut en noodzaak voor is. Niemand wil op Pfas grond wonen en kanker oplopen. En lokaal kunnen we geen regels omzeilen waar we landelijk en Europees aan gehouden worden. Het huidige stikstofdossier levert wat dit betreft voldoende leerpunten op.

Bouw je voor ouderen, dan bouw je voor iedereen

Iedereen weet dat als je er in slaagt om een aantrekkelijk en betaalbaar alternatief voor ouderen neer te zetten er in de slipstream van die verhuizing een heel aantal andere verhuizingen op gang komen. Daardoor wordt de woningvoorraad beter benut. Want we hebben niet alleen een tekort aan woningen. Er is ook een aanzienlijke mismatch tussen wat er nodig is qua betaalbaarheid en qua type woningen, en anderzijds datgene dat er in de aanbieding is. Daardoor stokt de doorstroming.

 

Belemmeringen tussen droom en daad

Waarom zou je als oudere voor meer geld, in een kleinere woning, en misschien in een minder aantrekkelijke woonomgeving gaan wonen ? De sleutel is dus om een aantrekkelijk woonaanbod te creëren voor ouderen in een passende woonomgeving. En dat betekent niet ergens ver weg in een nieuwbouwwijk voor veel te veel geld. Dat lukt veel beter in de eigen omgeving waar de bushalte voor de deur is en je te voet naar de winkel kunt. Het is allemaal niet zo ingewikkeld om te bedenken. Maar uit het stukje van de heer Onderwater blijkt wel dat de moeilijkheid zit in de stap van de droom naar de daadwerkelijke realisatie. Gemakkelijke locaties moet je vooral binnenstedelijk met een kaarsje zoeken.

50PLUS heeft een oplossing

Om die reden komt 50PLUS met het plan om woningen in naoorlogse flatwijken, voor zover die woningen aan het einde van hun levensduur komen, grootscheeps te slopen en te vervangen door moderne nieuwbouw. Hierbij gelden tenminste twee eisen: er moeten meer woningen terugkomen dan er aanwezig waren en de nieuwe woningen moeten energieneutraal worden. Het grote voordeel van deze locaties is dat de grond reeds in het bezit is van corporaties en woningeigenaren. Met hen kan prima zaken worden gedaan indien het Rijk bereid is te investeren in deze nieuwe vorm van stadsvernieuwing. In de volgende blog kom ik meer uitgebreid terug op dit plan.

Jaap Haasnoot
kandidaat Kamerlid 50PLUS

 

Woningnood heeft hoge prioriteit bij 50PLUS

Diversiteit en inclusiviteit, ook voor ouderen

Het merkwaardige feit doet zich voor dat de overheid anticipeert op de vergrijzing en de stijgende levensverwachting door pensioenen te korten, en door bijvoorbeeld tot fiscalisering en uitstel van de ingangsleeftijd van de AOW te besluiten. Tegelijkertijd missen we diezelfde vooruitziende blik en ambitie van de overheid om aan de voorzieningenkant maatregelen te treffen als maatschappelijk antwoord op de vergrijzing. 

Ouderen worden wel financieel benadeeld maar tegelijkertijd onvoldoende bediend door de overheid in zaken die essentieel zijn en die tot de eerste levensbehoeften kunnen worden gerekend. De belastingbetalers krijgen zo te weinig 'bang  for the buck'. Dat is op zijn minst nogal merkwaardig te noemen. Dat is overigens niet een vorm van generatie-denken. Iedereen hoopt oud te worden en woningen bouw je voor de lange termijn. Om het bijvoorbeeld maar niet te hebben over de ontbrekende voorzieningen voor mensen die aan dementie lijden. Dat wordt volksziekte no. 1 en iedereen heeft er "last van" als er onvoldoende woon-zorgvoorzieningen zijn. Het is een boeiend fenomeen dat we ons wel beleidsmatig bezig houden met de stijgende zeespiegel maar niet of nauwelijks met de tsunami van de bevolkingsgroei en meer specifiek de vergrijzing.

Sturen of meedrijven ?

In 2040 zijn er bijna 4,8 miljoen 65-plussers in Nederland (toename 55%). Eerlijk gezegd zijn we totaal niet voorbereid om die mensen straks op passende wijze te kunnen huisvesten. We hebben bijvoorbeeld in verhouding tot de (toekomstige) woonbehoefte teveel gezinswoningen en veel te weinig woningen voor een- en tweepersoons huishoudingen. We moeten ook goed beseffen dat er andere woonvormen en meer diversiteit nodig zijn, niet alleen voor ouderen trouwens. Aanpakken van de gevolgen van vergrijzing moet naar onze mening een van de strategische opgaven voor de overheid worden. Dat is zoals hiervoor opgemerkt in ieders belang. Als we alles op een rijtje zetten op het onderwerp huisvesting dan zijn er op dit moment veel te weinig woningen, en er is daarnaast een mismatch tussen de bestaande woningvoorraad en de vraag naar woningen, zowel qua type woningen als qua betaalbaarheid. 

Bron: Leidsch Dagblad

De woningnood is geen natuurverschijnsel

Sommige doelgroepen (starters, spoedzoekers) komen op dit moment nauwelijks aan de bak. Seniorenhuisvesting is een belangrijke factor of sleutel om iets aan de woningnood te kunnen doen omdat we via het stimuleren van doorstroming tot een meer efficiënt gebruik van onze woningvoorraad kunnen komen. Dat er sprake is van een wooncrisis behoeft eigenlijk nauwelijks verdere uitleg of toelichting. Dat heeft alles te maken met het feit dat de Rijksoverheid zich het laatste decennium heeft teruggetrokken uit de volkshuisvesting. De huidige woningnood is geen natuurverschijnsel maar een direct gevolg van verkeerd beleid. Dat meedrijven en vertrouwen op de onzichtbare hand van de markt begint langzamerhand verleden tijd te worden. Er komt steeds meer steun voor actieve beleidsvoering door de Rijksoverheid. Er moet geïnvesteerd worden, nogmaals dat is algemeen belang. Je zou willen dat mensen die overweging ook meenemen naar het stemhokje op 17 maart.

Ook de provincie kan wat doen

Zoals met alle grote maatschappelijke opgaven moeten de oplossingen tot stand komen door goede samenwerking tussen alle drie de bestuurslagen. 50PLUS is ook in de provincie vertegenwoordigd en in de provincie Zuid Holland heeft de fractie het initiatief genomen om de woningnood en met name het aspect seniorenhuisvesting meer nadrukkelijk op de politieke agenda te krijgen. Inmiddels zijn we al wat stappen verder en is er een goede samenwerking ontstaan tussen meerdere politieke fracties om hierin gezamenlijk op te trekken. Dat is een verheugend feit. Kijk hier naar de bijdrage van Jaap Haasnoot (50PLUS) in de commissie RWE van Prov. Staten Zuid Holland d.d. 13 januari 2021. In deze vergadering werd o.a. een discussienotitie van 50PLUS besproken. 

 

Deltaplan naoorlogse (flat)wijken

Doel van de discussienotitie van 50PLUS is de seniorenhuisvesting van de grond te krijgen om op die manier de doorstroming op de woningmarkt te verbeteren. Onderdeel van het plan is ook een nieuwe vorm van "stadsvernieuwing" te introduceren. Dit "Deltaplan voor naoorlogse (flat)wijken" beoogt grootscheepse sloop en nieuwbouw van in de zestiger en zeventiger jaren gebouwde woningen, voor zover die niet meer aan de eisen van deze tijd voldoen. Renoveren is bij woningen die aan het einde van de levensduur zijn niet meer rendabel. Voor dit plan is geld van de Rijksoverheid nodig en alle tekenen wijzen er op dat er na de verkiezingen ruimte zal zijn voor dit soort initiatieven. 

We kunnen hierbij diverse maatschappelijke opgaven aan elkaar koppelen. Dus niet alleen inspelen op de demografische ontwikkelingen, maar ook tegemoet komen aan eisen op het gebied van klimaatadaptatie en energietransitie. Bij een dergelijke integrale aanpak kun je meteen ook de hele woonomgeving aanpakken, zorgen voor verdichting en misschien zorgen voor een andere stedenbouwkundige opzet. Er zitten veel diverse aspecten aan dit plan. Daarom verwijzen we belangstellenden naar de oorspronkelijke tekst van het stuk dat hier te vinden is:  https://drive.google.com/file/d/1a6XA7wR8jWsw2SRVrfNJzwx84JCscbo2/view?usp=sharing 

Mocht ik in de Tweede Kamer terecht komen dan ga ik me hier vol voor inzetten.

Jaap Haasnoot
kandidaat Kamerlid 50PLUS